رژیم کتوژنیک MCT چیست؟ روغن MCT چه کاربردی دارد؟

رژیم کتوژنیک یک رژیم غذایی با میزان چربی زیاد است برای اینکه بدن بتواند متابولیسم خود را از گلوکز به کتون ها تغییر دهد. در حالت استاندارد یا همان رژیم کتوژنیک کلاسیک کربوهیدرات ها به 15 الی 20 گرم در طول روز محدود می شوند و پروتئین ها به میزان یک گرم در ازای هر کیلوگرم از وزن بدن کاهش می یابد. 

 

انواع چربی ها در رژیم کتوژنیک استفاده می شود که اکثر آنها از نوع LCT یا زنجیره بلند هستند. چربی MCT یا روغن MCT نوعی تری گلیسیرید با زنجیره متوسط (Medium Chain Triglycerides) است که خواص کتوژنیکی بیشتری دارد.

 

نحوه عملکرد کتون ها در بدن

کتون ها که همان سوخت موردنیاز بدن در طول رژیم کتوژنیک هستند، در کبد تولید می شوند. با مصرف چربی های MCT کبد توانایی تولید کتون های بیشتری را دارد و یک رژیم کتوژنیک که در آن از چربی های MCT یا روغن MCT استفاده شده باشد، به شما امکان مصرف کربوهیدرات و پروتئین بیشتری را در طول این رژیم غذایی می دهد. (1) , (2)

ایده اولیه استفاده از روغن MCT در رژیم کتوژنیک را برای اولین بار در سال 1971 توسط Peter Huttenlocher (که یک عصب شناس آلمانی تبار بود و اکنون او را یکی از پدران علوم اعصاب شناسی تکاملی می دانند) مطرح کرد. (3)

 

رژیم کتوژنیک

رژیم کتوژنیک درمانی کلاسیک، در سال 1920 برای اولین بار برای درمان صرع به کار گرفته شد. در اواسط دهه 90 میلادی جیم آبراهام که یک فیلمنامه نویس و کارگردان اهل آمریکاست توانست به کمک رژیم کتوژنیک پسرش را که از صرع شدید رنج می برد درمان کند. پس از مشاهده این نتایج تصمیم به تاسیس بنیاد چارلی گرفت.

این بنیاد حمایت مالی از یک مطالعه پژوهشی در چندین مرکز را به عهده گرفت که نتایچ این تحقیقات منجر به توجه دوباره به رژیم کتوژنیک شد.

نتایج این تحقیقات نشان داده که رژیم کتوژنیک علاوه بر درمان صرع در درمان بیماری هایی مثل آلزایمر، اتیسم، پارکینسون و اختلالات خواب می تواند احتمالا نتایج موثری داشته باشد که البته این تحقیقات همچنان در حال بررسی می باشند. بیمارستان جان هاپکینز همچنان این رژیم غذایی را در روش های درمانی خود به کار می گیرد. (4)

 

رژیم کتوژنیک چگونه کار می کند؟

در حالت عادی بدن می تواند از کربوهیدرات، چربی و پروتئین به عنوان منابع تامین انرژی استفاده کند. اما در صورت در دسترس بودن گلوکز بدن ترجیح به استفاده کردن از این گزینه را دارد.

وقتی کربوهیدرات ها به شدت محدود می شوند بدن از چربی ها به عنوان سوخت موردنیاز خود استفاده می کند و مغز تنها می تواند از یک منبع به نام کتون برای انجام عملکرد خودش و سوخت و ساز استفاده کند. 

 

روغن MCT یا چربی های MCT

 

روغن mct

در حالت عادی چربی ها در رژیم کتوژنیک به اجزایی تبدیل می شوند که می توانند به مولکول های محلول در آب تبدیل شوند و از طریق سیستم لنفاوی وارد کبد شوند. چربی های MCT یا تری گلیسیرید های با زنجیره متوسط که اغلب کمتر در رژیم غذایی کتوژنیک وجود دارند برخلاف پسرعموهایشان که همان چربی های LCT هستند می توانند به طور مستقیم و بدون عبور از سیستم لنفاوی وارد کبد شوند. با مصرف این چربی ها بدن فرصتی برای تولید سریع تر و بیشتر کتون ها برای فراهم سازی انرژی مغز دارد. (5)

 

رژیم کتوژنیک MCT

از آنجا که رژیم کتوژنیک کلاسیک میزان قند بسیار اندکی دارد، معمولا نمی تواند خوراکی های خوش طعمی را شامل شود مخصوصا برای کودکان. در سال 1971، Peter Huttenlocher نوعی رژیم کتوژنیک را ابداع کرد که در آن از چربی های MCT کمک گرفته بود.

این موضوع اجازه می داد تا پروتئین و کربوهیدرات بیشتری در رژیم غذایی MCT به نسبت رژیم کتوژنیک کلاسیک وجود داشته باشد. به طوری که قند موجود در این رژیم تا سه برابر بیشتر از رژیم کلاسیک است.

پس از آزمایش Peter Huttenlocher بر روی کودکان و نوجوانان مبتلا به صرع نتایج مشابهی با رژیم غذایی کلاسیک به دست آمد. این درحالی بود که کودکان از غذاهای موجود در رژیم MCT رضایت بیشتری داشتند و برایشان طعم بهتری داشت. امروزه هم در بسیاری از مراکز رژیم MCT جایگزین رژیم کلاسیک شده است.

تا بتواند پیروی از رژیم کتوژنیک را ساده تر کند. در رژیم غذایی MCT توصیه می شود که 30 الی 60 درصد منابع چربی از نوع چربی های MCT باشد. بهترین منابع چربی های MCT روغن پالم و روغن نارگیل هستند.

 

فواید رژیم کتوژنیک MCT

در مقایسه با رژیم کتوژنیک کلاسیک، در رژیم کتوژنیک MCT شما اجازه مصرف میزان بیشتری از پروتئین و کربوهیدرات ها را دارید. و خوراکی های شما را محدوده وسیع تری از میوه ها و سبزیجات شامل می شود.

این رژیم غذایی برای کودکان مناسب است. چراکه کودکان به میزان بیشتری ویتامین و مواد معدنی احتیاج دارند و عوارض رژیم کتوژنیک  یا همان  Keto Flu مثل یبوست، افت قندخون را کاهش می دهد. همچنین نسبت میزان کلسترول های خوب یا HDL به کلسترول های بد یا LDL افزایش می یابد. (6) (7)

 

محدودیت ها و اثرات جانبی رژیم کتوژنیک MCT

  • روغن MCT اغلب گران قیمت است. این به این معنی است که همه خانواده ها نمی توانند آن را به صورت مستمر تهیه کنند.

 

  • عداد کمی از متخصصین تغذیه از روغن MCT در تنظیم برنامه های غذایی استفاده می کنند ، به همین دلیل این رژیم غذایی به طور گسترده در دسترس نیست.

 

  • در برخی از مطالعات نشان داده شده است که رژیم کتوژنیک MCT می تواند موجب بروز اسهال و استفراغ شود. که در ادامه همان مطالعات بیان شده است که با افزایش اندک اندک میزان مصرف روغن MCT در رژیم غذایی می توان این اثرات جانبی را کاهش داد.

 

  • رژیم کتوژنیک MCT نباید توسط کودکانی که والپروات مصرف می کنند استفاده شود. چراکه گزارش هایی وجودد دارد که نتایج آنها نشان می دهد ترکیب این نوع رژیم با این دارو می تواند موجب نارسایی کبدی شود. حتما از پزشک متخصص کودک خود در مورد عوارض جانبی احتمالی قبل از پیروی از رژیم کتوژنیک MCT توضیح بخواهید و بپرسید که چه اقداماتی را باید برای هر کدام انجام دهید. (8)

 

 

نکاتی که باید قبل از پیروی از رژیم کتوژنیک MCT به یاد داشته باشید

  • خوراکی های بیشتری در مقایسه با رژیم کتوژنیک کلاسیک در رژیم کتوژنیک MCT وجود دارد . اما با این حال این رژیم غذایی هنوز هم محدودیت های بسیاری دارد. خصوصا برای کودکان به علت وجود قوانین سختگیرانه برای این رژیم که بر مصرف مقادیر و نوع خوراکی ها تمرکز ویژه ای دارد می تواند حس ناخوشایندی را به کودکان خصوصا در مدرسه القا کند. چراکه آنها نمی توانند خوراکی های عادی را استفاده کنند.

 

  • این رژیم غذایی تا زمانی که به دقت و درستی پیروی نشود نمی تواند اثربخش باشد و برای بسیاری از افراد خصوصا کودکان ادامه دادن آن دشوار است.

 

  • آماده سازی خوراکی های موجود در رژیم کتوژنیک زمان بر است. و سازگاری سایر افراد خانواده برای مصرف این خوراکی ها کاری دشوار است.

 

  • این رژیم برای کودکانی که به اختلالات متابولیک خاص مثل fatty acid oxidation مبتلا هستند ایمن نیست.

 

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *